Wśród osób uczących się języka francuskiego tryb subjonctif zdążył już obrosnąć legendą. Mimo że po polsku nazywa się go trybem łączącym, to jego nauka zdecydowanie dzieli kursantów. Jedni go uwielbiają, inni – nienawidzą.
Czy subjonctif słusznie cieszy się złą sławą? Mamy nadzieję, że uda nam się go choć trochę odczarować i udowodnić, że nie taki diabeł straszny… 🙂
Le subjonctif to tryb gramatyczny charakterystyczny dla języka francuskiego. Nazywamy go w języku polskim trybem łączącym. Występuje zawsze po spójniku que, który tłumaczymy najczęściej jako żeby/aby/że…
Tryb łączący wyraża subiektywność naszego spojrzenia na to, co jest/było/będzie, czyli służy do wyrażenia własnego odczucia, osobistych pragnień, emocji, sposobu odbierania świata i interpretowania go.
Subjonctif łączy się z określonymi czasownikami i wyrażeniami, m.in. wyrażeniami bezosobowymi (np. il faut que – trzeba, żeby). Dziś skupimy się jednak na użyciu le subjonctif po czasownikach wyrażających nasze życzenie, pragnienie, upodobanie, chęć, obawę itd., czyli subiektywne odczucia. Z tego powodu są one nazywane niekiedy czasownikami serca.
Oto przykładowe czasowniki i wyrażenia odnoszące się do m.in. życzeń, pragnień, potrzeb, obaw, po których używamy trybu le subjonctif:
vouloir – chcieć
souhaiter – życzyć, pragnąć
avoir envie – mieć ochotę
désirer – pragnąć
préférer / aimer mieux – woleć
refuser – odmawiać
tenir à qqch – zależeć na czymś
douter – wątpić
être heureux / désolé / ému – być szczęśliwym / zasmuconym / wzruszonym.
Jakby tego było mało, tryb łączący występuje aż w czterech czasach! Najczęściej używane są czas teraźniejszy (le subjonctif présent) i przeszły (le subjonctif passé). Dzisiaj pokażemy, jak i kiedy używać subjonctifu w tym pierwszym przypadku.
Tryb le subjonctif présent mówi o czynności, która odbywa się w czasie teraźniejszym albo w czasie przyszłym. Kontekst zdania informuje o tym, o jaki czas chodzi.
Zwróć też uwagę na to, że tryb le subjonctif tłumaczymy jako żeby, a w niektórych zdaniach jako że.
Zacznijmy od podstaw. Sposób tworzenia trybu łączącego jest następujący:
que | + | temat czasownika w 3. os. lm. czasu teraźniejszego (np. ils viennent) | + | końcówki: -e -es -e -ions -iez -ent |
Zauważ, że końcówki dla 1. i 2. os. lm. (my, wy) są takie jak dla czasu l’imparfait (-ions, -iez), a dla pozostałych osób jak dla czasu le présent.
Potrzebujesz powtórki z podstaw odmiany? Zajrzyj do naszego artykułu: Odmiana czasowników regularnych w języku francuskim.
Najpierw przyjrzyjmy się czasownikom nieregularnym être i avoir. W trybie subjonctif mają one dwa tematy: soi- / soy- oraz ai- / ay-.
être | avoir |
que je sois | que j’aie |
que tu sois | que tu aies |
qu’il/qu’elle/qu’on soit | qu’il/qu’elle/qu’on ait |
que nous soyons | que nous ayons |
que vous soyez | que vous ayez |
qu’ils/qu’elles soient | qu’ils/qu’elles aient |
Więcej znajdziesz tutaj: Dwa filary francuskiej gramatyki – czasowniki ÊTRE i AVOIR.
Pora na czasownik aller (iść, jechać). Zwróć uwagę, w których osobach czasownik aller zmienia temat.
que j’aille | żebym poszedł/poszła |
que tu ailles | żebyś poszedł/poszła |
qu’il/qu’elle aille | żeby on poszedł / ona poszła |
qu’on aille | żebyśmy poszli |
que nous allions | żebyśmy poszli/poszły |
que vous alliez | żebyście poszli/poszły |
qu’ils/qu’elles aillent | żeby oni poszli / one poszły |
Jak widzisz, dla większości osób temat to aill-, a dla 1. i 2. os. lm. (my, wy) temat jest taki jak w czasie l’imparfait, czyli all-. Spójrz jeszcze na poniższe zdania:
Podobnie kilka innych czasowników nieregularnych dla 1. i 2. os. lm. (my, wy) ma temat taki jak w czasie l’imparfait:
venir → que nous venions, que vous veniez
prendre → que nous prenions, que vous preniez
boire → que nous buvions, que vous buviez
Oto przykłady tworzenia trybu le subjonctif czasowników nieregularnych dla 1. os. lp.:
bezokolicznik | 3. os. lm. – le présent | 1. os. lp. – le subjonctif |
partir | ils partent | que je parte |
sortir | ils sortent | que je sorte |
venir | ils viennent | que je vienne |
tenir | ils tiennent | que je tienne |
mettre | ils mettent | que je mette |
attendre | ils attendent | que j’attende |
lire | ils lisent | que je lise |
dire | ils disent | que je dise |
écrire | ils écrivent | que j’écrive |
prendre | ils prennent | que je prenne |
apprendre | ils apprennent | que j’apprenne |
Czasowniki nieregularne omawialiśmy tutaj: Odmiana czasowników 3. grupy w języku francuskim.
Rozpocznij naukę francuskiego w aplikacji do nauki języków Prestonly. Wypróbuj bezpłatnie przez 7 dni i zyskaj:
Czas na ćwiczenia! Odmień poniższe czasowniki w trybie le subjonctif présent.
Ewa
Czas na przypomnienie podstawowych informacji o adjectifs et pronoms possessifs, czyli o zaimkach dzierżawczych, które pozwalają na wyrażenie przynależności (kiedy coś należy do kogoś).
Karolina
W języku francuskim występują trzy typy rodzajników: nieokreślone, określone, cząstkowe. W tym artykule omówimy użycie rodzajników nieokreślonych i określonych. Przeczytaj i zrozum, jakie informacje o rzeczowniku przekazuje każdy z nich.
Ewa
Język francuski wydaje się wielu osobom trudny głównie ze względu na wymowę. Dlatego wyjaśniamy dwa podstawowe zagadnienia fonetyczne, dzięki którym łatwiej opanujesz rozumienie tekstu mówionego. Zapraszamy Cię do świata elizji i łączeń międzywyrazowych.
