Zaimki osobowe (pronomi personali) w języku włoskim

Pronomi personali, czyli włoski zaimki osobowe to wyrazy zastępujące w zdaniu rzeczownik. Mogą pełnić funkcję podmiotu oraz dopełnienia bliższego i dalszego. Zaimki dopełnienia bliższego to po włosku pronomi diretti, a zaimki dopełnienia dalszego to pronomi indiretti. Podlegają odmianie przez osobę, rodzaj i liczbę. Zaimki z dzisiejszego artykułu to jedne z wielu innych rodzajów zaimków występujących w języku włoskim.

W innym naszym artykule możesz przeczytać więcej o innym rodzaju zaimków, włoskich zaimkach dzierżawczych: https://prestonly.com/pl/przymiotniki-zaimki-dzierzawcze-wloski/

Zaimki osobowe po włosku

Przyjrzyjmy się zaimkom, które zostały przedstawione w tabeli poniżej:

podmiot

dopełnienie bliższe
(pronome diretto)

dopełnienie dalsze
(pronome indiretto)

io (ja)

mi

mi

tu (ty)

ti

ti

lui (on)

lo

gli

lei/Lei (ona / pan, pani)

la, La

le, Le

noi (my)

ci

ci

voi (wy)

vi

vi

loro (oni)

li

gli/loro

Loro (państwo)

Li

Gli/Loro

Zaimki osobowe w funkcji podmiotu

Zaimki osobowe w funkcji podmiotu najczęściej pomijamy w zdaniach, ponieważ – tak jak w języku polskim – forma czasownika wskazuje na wykonawcę czynności. Używamy ich zwykle po to, aby podkreślić i zaakcentować podmiot. Porównaj dwa zdania:

Andiamo al cinema.
Idziemy do kina.

Noi andiamo al cinema, e voi?
My idziemy do kina, a wy?

W drugim zdaniu akcent pada na wykonawcę czynności – to my idziemy do kina.

Formy io i tu w funkcji podmiotu są czasem zastępowane przez me i te. Dzieje się tak w następujących kontekstach:

  • po come i quanto, np.

    Non sono come te.
    Nie jestem taki/taka jak ty.

  • w wykrzyknieniach, gdy opuszczamy czasownik essere, np.

    Povero me!
    O, ja biedny!, dosł. Biedny ja!

  • w połączeniu io e te – ja i ty, np.

    Ci siamo soltanto io e te.
    Jesteśmy tu tylko ja i ty.
    Uwaga – po zmianie szyku użyjemy już form mianownikowych: tu e io.

Zaimki osobowe w funkcji dopełnienia bliższego

Zaimki osobowe w funkcji dopełnienia bliższego (pronomi diretti) zastępują w zdaniu rzeczowniki, które nie łączą się za pomocą przyimków z czasownikami. Spójrz na podany niżej przykład:

Leggo il libro.
Czytam książkę.

Lo leggo.
Czytam ją.

Czasownik leggere nie łączy się z rzeczownikiem za pomocą przyimka, dlatego w drugim zdaniu rzeczownik został zastąpiony zaimkiem osobowym w funkcji dopełnienia bliższego (lo). Poniżej inne przykłady takich czasowników:

  • ascoltare qualcuno (qu), qualcosa (qc) – słuchać kogoś, czegoś

  • aspettare qu, qc – czekać na kogoś, na coś

  • chiamare qu – dzwonić do kogoś, wołać kogoś

  • chiedere qc – prosić o coś, pytać o coś

  • dare qc – dać coś

  • dire qc – mówić coś

  • portare qc – przynieść coś

  • salutare qu – witać, pozdrawiać kogoś

  • scrivere qc – pisać coś

  • vedere qu, qc – widzieć kogoś, coś.

Porównaj:

Chiamo i miei nonni.
Li chiamo.

Dzwonię do moich dziadków.
Dzwonię do nich.

Porti la torta di mele?
La porti?

Przyniesiesz szarlotkę?
Przyniesiesz ją?

Giuseppe saluta il suo amico.
Giuseppe
lo saluta.

Józef pozdrawia swojego przyjaciela.
Józef go pozdrawia.

Zaimki osobowe w funkcji dopełnienia dalszego

Zaimki osobowe w funkcji dopełnienia dalszego (pronomi indiretti) zastępują w zdaniu rzeczowniki, które łączą się za pomocą przyimka z czasownikami. Zwróć uwagę na następujące przykłady:

Scrivo una lettera a Marco.
Piszę list do Marka.

Gli scrivo una lettera.
Piszę do niego list.

Czasownik scrivere łączy się z rzeczownikiem za pomocą przyimka ascrivere a qualcuno (pisać do kogoś), dlatego w drugim zdaniu został użyty zaimek osobowy w funkcji dopełnienia dalszego (gli). Poniżej inne przykłady czasowników, które łączą się z rzeczownikiem za pomocą przyimka a:

  • chiedere a qu – pytać kogoś, prosić kogoś

  • dare a qu – dać komuś

  • leggere a qu – czytać komuś

  • piacere a qu – podobać się komuś

  • rispondere a qu – odpowiadać komuś

  • telefonare a qu – dzwonić do kogoś.

Przyjrzyjmy się tym konstrukcjom w zdaniach:

A Marco piace molto l'arte moderna.
Gli piace molto l'arte moderna.

Markowi bardzo podoba się sztuka nowoczesna.
Jemu bardzo podoba się sztuka nowoczesna.

La mamma legge un libro a sua figlia.
La mamma
le legge un libro.

Mama czyta książkę swojej córce.
Mama czyta jej książkę.

Formy mocne zaimków osobowych

Zaimki osobowe w funkcji dopełnienia mają również formy mocne (akcentowane). Używamy ich wtedy, gdy chcemy położyć akcent na zaimek. W większości są one tożsame z postacią mianownikową:

  • io → me

  • tu → te

  • lui → lui

  • lei/Lei → lei/Lei

  • noi → noi

  • voi → voi

  • loro/Loro → loro/Loro

Zwróć uwagę na różnicę w znaczeniu zaimków mi me:

Ascoltami!
Słuchaj mnie!

Ascolta me, non lei!
Słuchaj mnie, nie jej!

W drugim zdaniu została użyta forma mocna zaimka (me), aby podkreślić, kogo ma słuchać osoba, do której się zwracamy.

Form mocnych używamy również w dopełnieniach dalszych z przyimkami, np.

Vieni con me!
Chodź ze mną!

Facciamo pratica!

Przetłumacz podane poniżej zdania z języka polskiego na włoski, stosując zasady opisane powyżej.

  1. Zapraszają ją na ślub.
    La invitano al matrimonio.

  2. Zaproście nas do środka!
    Invitateci dentro!

  3. Lubię filmy science fiction i oglądam je często.
    Mi piacciono i film di fantascienza e li guardo spesso.

  4. Ty? Właśnie ty to mówisz?
    Tu? Proprio tu lo dici?

  5. Jesteśmy sami – tylko ja i ty.
    Siamo soli: solo io e te.

  6. Ja patrzę na ciebie, a ty patrzysz na mnie.
    Io guardo te e tu guardi me.

Podobają Ci się nasze treści?

Mów pełnymi zdaniami w każdej sytuacji!

Rozwiń znajomość języka obcego z aplikacją Prestonly. 7-dniowy okres próbny z pełnym dostępem.