Rodzajniki w języku hiszpańskim

┬íHola! W tym wpisie poka┼╝emy, jak u┼╝ywa─ç rodzajnik├│w w j─Özyku hiszpa┼äskim. Rodzajnik (el art├şculo) wyst─Öpuje przed rzeczownikiem i wskazuje jego rodzaj i liczb─Ö. Mo┼╝e r├│wnie┼╝ informowa─ç, czy chodzi o jak─ů┼Ť, dowoln─ů rzecz, czy te┼╝ mamy na my┼Ťli co┼Ť konkretnego. Znajomo┼Ť─ç rodzajnik├│w pozwala unikn─ů─ç wielu nieporozumie┼ä ÔÇô cz─Östo ich u┼╝ycie lub pomini─Öcie ca┼ékowicie zmienia znaczenie wypowiedzi.

Rodzajniki nieokre┼Ťlone (los art├şculos indefinidos)

Un/una/unos/unas to rodzajniki nieokre┼Ťlone u┼╝ywane przed rzeczownikiem bli┼╝ej nieokre┼Ťlonym, nieopisanym, niesprecyzowanym. Cz─Östo t┼éumaczymy je jako jaki┼Ť, pewien:

  • un + lp., r. m─Öski, np. un chico ÔÇô ch┼éopak

  • una + lp., r. ┼╝e┼äski, np. una chica ÔÇô dziewczyna

  • unos + lm., r. m─Öski, np. unos chicos ÔÇô ch┼éopcy

  • unas + lm., r. ┼╝e┼äski, np. unas chicas ÔÇô dziewczyny.

Uwaga! Słowo un/una może oznaczać też jeden/jedna. 

Él tiene un coche y tres motos.
On ma jeden samoch├│d i trzy motory.

Kiedy stosujemy rodzajniki nieokre┼Ťlone?

Rodzajnik├│w nieokre┼Ťlonych u┼╝ywamy:

  • z rzeczownikami opisanymi przez przymiotnik w po┼é─ůczeniu un/una/unos/unas + rzeczownik + przymiotnik

    Madrid es una ciudad preciosa.
    Madryt jest pi─Öknym miastem.

  • z rzeczownikami policzalnymi po wyra┼╝eniu hay

    ┬┐Hay un supermercado por aqu├ş?
    Jest tutaj w okolicy jaki┼Ť supermarket?
    W przypadku liczby mnogiej nie musimy u┼╝ywa─ç ┼╝adnego rodzajnika
    Hay monta├▒as cerca de aqu├ş.
    Niedaleko st─ůd s─ů g├│ry.

  • z rzeczownikami niepoliczalnymi wtedy, gdy u┼╝yjemy s┼éowa okre┼Ťlaj─ůcego ilo┼Ť─ç

    una botella de leche
    butelka mleka

Rodzajniki okre┼Ťlone (los art├şculos definidos)

Stosujemy je, gdy rzeczownik, o kt├│rym m├│wimy, jest okre┼Ťlony przez kontekst, sytuacj─Ö lub opis. Rodzajniki okre┼Ťlone to:

  • el + lp., r. m─Öski, np. el supermercado ÔÇô supermarket

  • la + lp., r. ┼╝e┼äski, np. la nevera ÔÇô lod├│wka

  • los + lm., r. m─Öski, np. los zapatos ÔÇô buty

  • las + lm., r. ┼╝e┼äski, np. las fresas ÔÇô truskawki.

Uwaga! Rzeczowniki rodzaju ┼╝e┼äskiego zaczynaj─ůce si─Ö w wymowie na -a i akcentowane na pierwsz─ů sylab─Ö poprzedzone s─ů w liczbie pojedynczej rodzajnikami m─Öskimi (un, el), np. el agua ÔÇô woda. Przymiotniki lub rzeczowniki, kt├│re je opisuj─ů, u┼╝ywane s─ů w rodzaju ┼╝e┼äskim, np. El agua est├í fr├şa. ÔÇô Woda jest zimna.

Kiedy przed rzeczownikiem stawiamy rodzajnik okre┼Ťlony?

El/la/los/las stosujemy:

  • z datami, dniami tygodnia i godzinami

    La pel├şcula empieza a las cinco de la tarde.
    Film zaczyna si─Ö o pi─ůtej po po┼éudniu.

  • gdy m├│wimy o konkretnych miejscach publicznych

    Estoy en el cine.
    Jestem w kinie.

  • w stopniu najwy┼╝szym przymiotnika

    Es la ciudad más grande del mundo.
    To jest najwi─Öksze miasto na ┼Ťwiecie.

  • z nazwami cz─Ö┼Ťci cia┼éa

    Me duele la pierna.
    Boli mnie noga.

  • gdy m├│wimy o czym┼Ť og├│lnie (zwykle z czasownikami gustar, encantar)

    No me gusta el caf├ę.
    Nie lubi─Ö kawy.

  • gdy po rzeczowniku wyst─Öpuje jego opis, wprowadzony przy u┼╝yciu zaimka wzgl─Ödnego que

    No me gustan los zapatos que quieres comprar.
    Nie podobaj─ů mi si─Ö te buty, kt├│re chcesz kupi─ç.
    Zaimek wzgl─Ödny que (kt├│ry, kt├│rzy, kt├│ra, kt├│re) jest taki sam dla rzeczownik├│w rodzaju m─Öskiego i ┼╝e┼äskiego, nazywaj─ůcych osoby i rzeczy, w liczbie pojedynczej i mnogiej.

  • z nazwami niekt├│rych kraj├│w, miast i region├│w

    La Rep├║blica Checa
    Republika Czeska
    La Habana
    Hawana

Brak rodzajnika

Wiesz ju┼╝, kiedy stosujemy rodzajniki. Teraz poznasz sytuacje, w kt├│rych je pomijamy.

Rodzajnika nie postawimy:

  • podaj─ůc nazw─Ö zawodu

    ├ël es m├ędico y ella es periodista.
    On jest lekarzem, a ona dziennikark─ů.
    M├│wi─ůc o konkretnych osobach, u┼╝ywamy rodzajnika okre┼Ťlonego. Por├│wnaj:
    Pablo es profesor.
    Pablo jest nauczycielem.
    ¿Dónde está el profesor?
    Gdzie jest nauczyciel?

  • po hay, gdy rzeczownik jest niepoliczalny (np. leche ÔÇô mleko)

    En la nevera hay leche y huevos.
    W lod├│wce s─ů mleko i jajka.

  • z nazwami kraj├│w, miast, region├│w, narodowo┼Ťci

    Soy polaca y vivo en Varsovia.
    Jestem Polk─ů i mieszkam w Warszawie.

  • gdy podajemy miesi─ůc / por─Ö roku (np. en junio ÔÇô w czerwcu)

    En verano siempre vamos a la playa.
    Latem zawsze chodzimy na pla┼╝─Ö.

Podsumowanie

Jak widzisz, zasad dotycz─ůcych stosowania rodzajnik├│w jest sporo, a wiele zale┼╝y od kontekstu. Rodzajniki nie wyst─Öpuj─ů w j─Özyku polskim, wi─Öc ich nauka mo┼╝e sprawia─ç trudno┼Ťci. Warto jednak je opanowa─ç ju┼╝ na samym pocz─ůtku, gdy┼╝ b─Öd─ů nam towarzyszy─ç praktycznie w ka┼╝dym zdaniu.

¡Hora de práctica!

Przet┼éumacz poni┼╝sze zdania z j─Özyka polskiego na hiszpa┼äski, stosuj─ůc zasady opisane powy┼╝ej.

Supermarket jest po prawej stronie.
El supermercado está a la derecha.

Uwielbiam słodycze.
Me encantan los dulces.

Chcesz kaw─Ö?
┬┐Quieres un caf├ę?

Pedro jest chirurgiem. On jest znanym chirurgiem.
Pedro es cirujano. Es un cirujano conocido.

Film zaczyna si─Ö o pi─ůtej po po┼éudniu.
La pel├şcula empieza a las cinco de la tarde.

Masz samoch├│d?
┬┐Tienes coche?

Mam nowy samoch├│d.
Tengo un coche nuevo.

Londyn jest w Anglii.
Londres está en Inglaterra.

Podobaj─ů Ci si─Ö nasze tre┼Ťci?

Mów pełnymi zdaniami w każdej sytuacji!

Rozwi┼ä znajomo┼Ť─ç j─Özyka obcego z aplikacj─ů Prestonly. 7-dniowy okres pr├│bny z pe┼énym dost─Öpem.