W艂oska gramatyka: przewodnik po rodzajniku okre艣lonym

W j臋zyku w艂oskim wyst臋puj膮 tylko dwa rodzaje rzeczownik贸w 鈥 m臋ski oraz 偶e艅ski. Do ich rozr贸偶nienia s艂u偶膮 rodzajniki okre艣lone i nieokre艣lone. Tych pierwszych u偶ywamy, gdy m贸wimy o czym艣 znanym, konkretnym. Odpowiadaj膮 one polskim zaimkom ten, ta, to. Rodzajniki nieokre艣lone zastosujemy natomiast wtedy, gdy wspominamy o czym艣 po raz pierwszy, lub tam, gdzie po polsku powiedzieliby艣my jaki艣, jaka艣, jakie艣.

Wi臋cej o rodzajnikach nieokre艣lonych mo偶esz przeczyta膰 tutaj: rodzajnik nieokre艣lony w j臋zyku w艂oskim.

Rodzajniki okre艣lone

Przyjrzyj si臋 przyk艂adom rzeczownik贸w, obok kt贸rych stoi rodzajnik okre艣lony.

Rodzaj m臋ski

Liczba pojedyncza

Liczba mnoga

il ragazzo

i ragazzi

lo studente

lo zaino

lo psicologo

gli studenti

gli zaini

gli psicologi

l鈥amico

gli amici

Rodzaj 偶e艅ski

Liczba pojedyncza

Liczba mnoga

la ragazza

le ragazze

l鈥amica

le amiche

Rodzajnik okre艣lony dla rzeczownik贸w w liczbie pojedynczej

Rodzaj m臋ski

Wyr贸偶niamy trzy rodzajniki, kt贸re stosujemy z rzeczownikami rodzaju m臋skiego w liczbie pojedynczej:

  • rodzajnik il stosuje si臋 przed rzeczownikami, kt贸rych pierwsz膮 liter膮 jest sp贸艂g艂oska, np.:

    • il ragazzo 鈥 ch艂opak

    • il vino 鈥 wino

      Il ragazzo si chiama Stefano.
      Ten ch艂opak ma na imi臋 Stefan.

  • wyj膮tkiem s膮 rzeczowniki rozpoczynaj膮ce si臋 od: z, gn, ps, x, y oraz s w po艂膮czeniu z inn膮 sp贸艂g艂osk膮 鈥 w takiej sytuacji u偶yjemy rodzajnika lo, np.:

    • lo zaino 鈥 plecak

    • lo studente 鈥 ucze艅, student

    • lo sbaglio 鈥 pomy艂ka

    • lo yogurt 鈥 jogurt

      Lo zaino 猫 molto pratico.
      (ten) Plecak jest bardzo praktyczny.

  • przed rzeczownikami, kt贸re rozpoczynaj膮 si臋 od samog艂oski, postawimy rodzajnik l鈥, np.:

    • l鈥檜omo 鈥 m臋偶czyzna, cz艂owiek

      脠 l'uomo che voglio vedere.
      To cz艂owiek, z kt贸rym chc臋 si臋 spotka膰.

Rodzaj 偶e艅ski

W rodzaju 偶e艅skim w liczbie pojedynczej u偶ywamy dw贸ch rodzajnik贸w okre艣lonych:

  • rodzajnik la poprzedza rzeczowniki 偶e艅skie rozpoczynaj膮ce si臋 od sp贸艂g艂oski, np.:

    • la ragazza 鈥 dziewczyna

    • la donna 鈥 kobieta

    • la scuola 鈥 szko艂a

      La ragazza alla mia sinistra 猫 molto simpatica.
      Dziewczyna po mojej lewej stronie jest bardzo sympatyczna.

  • rodzajnik l鈥 stosowany jest przed rzeczownikami zaczynaj膮cymi si臋 od samog艂oski, np.:

    • l鈥檃mica 鈥 przyjaci贸艂ka

    • l鈥檃rancia 鈥 pomara艅cza
      Jak wida膰, ta zasada obowi膮zuje zar贸wno w przypadku rodzaju m臋skiego, jak i 偶e艅skiego.

      L'amica migliore di Laura si chiama Anna.
      Najlepsza przyjaci贸艂ka Laury ma na imi臋 Anna.

Rodzajnik okre艣lony dla rzeczownik贸w w liczbie mnogiej

W przypadku rodzajnik贸w okre艣lonych w liczbie mnogiej obowi膮zuj膮 nast臋puj膮ce zasady:

  • Rzeczowniki m臋skie zako艅czone na -o przyjmuj膮 w liczbie mnogiej ko艅c贸wk臋 -i. Rodzajnik il zmienia si臋 w i, np.:

    • il tavolo 鈥 st贸艂 鈫 i tavoli 鈥 sto艂y.

      Mi piacciono molto i tavoli di legno.
      Bardzo podobaj膮 mi si臋 sto艂y z drewna.

  • M臋skie rodzajniki l鈥 i lo zast膮pi w liczbie mnogiej gli, np.:

    • l鈥檃mico 鈥 przyjaciel 鈫 gli amici 鈥 przyjaciele

    • lo zaino 鈥 plecak 鈫 gli zaini 鈥 plecaki

    • lo spaghetto 鈥 pojedyncza nitka spaghetti 鈫 gli spaghetti* 鈥 nazwa potrawy.

      Vado al cinema con gli amici.
      Id臋 do kina z przyjaci贸艂mi.
      *Ciekawostka: w j臋zyku w艂oskim nazwy potraw z makaronem maj膮 liczb臋 mnog膮. Podobnie le lasagne, le tagliatelle.

  • Wszystkie rzeczowniki 偶e艅skie w liczbie mnogiej maj膮 rodzajnik le, np.:

    • la figlia 鈥 c贸rka 鈫 le figlie 鈥 c贸rki

    • l鈥檃mica 鈥 przyjaci贸艂ka le amiche 鈥 przyjaci贸艂ki.
      呕e艅ska ko艅c贸wka rzeczownika -a w liczbie mnogiej zmienia si臋 w -e.

      Le figlie di Monica abitano a Roma.
      C贸rki Moniki mieszkaj膮 w Rzymie.

Ko艅c贸wki rzeczownik贸w

Zdecydowana wi臋kszo艣膰 rzeczownik贸w w rodzaju m臋skim w liczbie pojedynczej ko艅czy si臋 na samog艂osk臋 -o, natomiast w rodzaju 偶e艅skim 鈥 na -a.
Co w przypadku rzeczownik贸w zako艅czonych na -e? Mog膮 by膰 one zar贸wno 偶e艅skie, jak i m臋skie, np. la chiave (r.偶.) 鈥 klucz, il signore (r.m.) 鈥 pan. Jedne i drugie w liczbie mnogiej przyjm膮 ko艅c贸wk臋 -i: le chiavi 鈥 klucze, i signori 鈥 panowie/pa艅stwo.

Masz problem ze stosowaniem w艂oskich rodzajnik贸w? Chcesz wi臋cej po膰wiczy膰?

Rozpocznij nauk臋 w艂oskiego w aplikacji do nauki j臋zyk贸w Prestonly. Testuj za darmo przez 7 dni.

Q&A 鈥 domanda e risposta

  • Jakie rodzaje rzeczownik贸w wyst臋puj膮 w j臋zyku w艂oskim?
    M臋ski i 偶e艅ski.

  • Kiedy stosujemy rodzajniki okre艣lone?
    Gdy m贸wimy o czym艣 znanym, konkretnym. Odpowiadaj膮 one tak偶e polskim zaimkom ten, ta, to.

  • Kiedy stosujemy rodzajniki nieokre艣lone?
    Gdy wspominamy o czym艣 po raz pierwszy. Odpowiadaj膮 one tak偶e polskim zaimkom jaki艣, jaka艣, jakie艣.

  • Jakie rodzajniki stosujemy z rzeczownikami rodzaju m臋skiego w liczbie pojedynczej, a jakie w liczbie mnogiej?
    W liczbie pojedynczej: il, lo, l', natomiast w liczbie mnogiej: i, gli.

  • Jakie rodzajniki stosujemy z rzeczownikami rodzaju 偶e艅skiego w liczbie pojedynczej, a jakie w liczbie mnogiej?
    W liczbie pojedynczej: la, l', natomiast w liczbie mnogiej: le

  • Jak膮 ko艅c贸wk臋 przyjmuje rzeczownik w rodzaju m臋skim?
    W liczbie pojedynczej najcz臋艣ciej jest to ko艅c贸wka -o, natomiast w liczbie mnogiej -i.

  • Jak膮 ko艅c贸wk臋 przyjmuje rzeczownik w rodzaju 偶e艅skim?
    W liczbie pojedynczej najcz臋艣ciej jest to ko艅c贸wka -a, natomiast w liczbie mnogiej -e.

  • Jakiego rodzaju jest rzeczownik, kt贸ry w liczbie pojedynczej ko艅czy si臋 na -e?
    Mo偶e by膰 zar贸wno rodzaju m臋skiego, jak i 偶e艅skiego.

Facciamo pratica!

Wykorzystuj膮c opisane powy偶ej zasady, uzupe艂nij brakuj膮ce rodzajniki.

  1. ___ tavolo
    il tavolo (st贸艂)

  2. ___ idea
    l'idea (pomys艂)

  3. ___ scuola
    la scuola (szko艂a)

  4. ___ studente
    lo studente (student)

  5. ___ gnomo
    lo gnomo (krasnal)

  6. ___ albergo
    l'albergo (hotel)

  7. ___ figli
    i figli (dzieci)

  8. ___ ragazze
    le ragazze (dziewczyny)

  9. ___ arancie
    le arancie (pomara艅cze)

  10. ___ amici
    gli amici (przyjaciele)

  11. ___ idee
    le idee (pomys艂y)

  12. ___ occhi
    gli occhi (oczy)

  13. ___ cane
    il cane (pies)

  14. ___ madre
    la madre (matka)

  15. ___ sbagli
    gli sbagli (pomy艂ki)

Wi臋cej z j臋zyka w艂oskiego

Barbara

Zaimki osobowe (pronomi personali) w j臋zyku w艂oskim

Naucz si臋, jak u偶ywa膰 zaimk贸w osobowych w j臋zyku w艂oskim. W artykule znajdziesz przegl膮d funkcji, u偶ycia i odmiany zaimk贸w osobowych. Przyk艂ady, kontekst i praktyczne wskaz贸wki 鈥 to wszystko czeka na Ciebie w artykule.

Barbara

W艂oska gramatyka: odmiana czasownik贸w regularnych w czasie tera藕niejszym (presente indicativo)

Naucz si臋 odmiany w艂oskich czasownik贸w. W j臋zyku w艂oskim czasowniki regularne odmieniaj膮 si臋 wed艂ug trzech koniugacji. W artykule om贸wimy ka偶d膮 z nich i przyjrzymy si臋