Liczebniki porz膮dkowe w j臋zyku niemieckim

Liczebniki porz膮dkowe w niemieckim 鈥 charakterystyka

W j臋zyku niemieckim wyr贸偶niamy nast臋puj膮ce rodzaje liczebnik贸w: g艂贸wne (Kardinalzahlen), porz膮dkowe (Ordinalzahlen/Ordnungszahlen) i u艂amkowe (Bruchzahlen).

Liczebniki porz膮dkowe odpowiadaj膮 na pytanie der/die/das Wievielte? 鈥 kt贸ry?/kt贸ra?/kt贸re? U偶ywamy ich do opisywania dnia miesi膮ca (data), stulecia, a tak偶e w po艂膮czeniu z imionami w艂adc贸w (np. Karl I.). Po liczebnikach porz膮dkowych stawiamy kropk臋 lub zapisujemy je s艂ownie. Liczebniki porz膮dkowe odmieniaj膮 si臋 jak przymiotniki.

Tworzenie liczebnik贸w porz膮dkowych

Liczebniki porz膮dkowe (die Ordnungszahlen albo die Ordinalzahlen) w j臋zyku niemieckim tworzy si臋 poprzez:

  • dodanie rodzajnika okre艣lonego w odpowiedniej formie (der/die/das) do odmienionego liczebnika g艂贸wnego

  • dodanie do liczebnika g艂贸wnego przyrostka -te lub -ste:

    • liczebniki od 1 do 19 鈥 dodajemy przyrostek -te

    • liczebniki od 20 鈥 dodajemy przyrostek -ste.

Schemat tworzenia niemieckich liczebnik贸w porz膮dkowych wygl膮da nast臋puj膮co:

rodzajnik okre艣lony + liczebnik g艂贸wny + przyrostek -te / -ste


Rodzajnik zale偶y od rodzaju rzeczownika, kt贸ry po nim wyst臋puje. Przyjrzyj si臋 przyk艂adom:

  • der erste Gewinner 鈥 pierwszy zwyci臋zca

  • die f眉nfte Sch眉lerin 鈥 pi膮ta uczennica

  • das zehnte Mal 鈥 dziesi膮ty raz

  • der f眉nfzehnte Versuch 鈥 pi臋tnasta pr贸ba

  • die erste Liebe 鈥 pierwsza mi艂o艣膰

  • das dritte Kind 鈥 trzecie dziecko.

Niemieckie liczebniki porz膮dkowe od 1 do 20

Jak wspominali艣my, do liczebnik贸w od 1 do 19 dodajemy przyrostek -te. Liczebniki porz膮dkowe utworzone od jeden (eins) i trzy (drei) maj膮 formy nieregularne, zwr贸膰 tak偶e uwag臋 na form臋 siedem i osiem.

  1. erste 鈥 pierwszy, -a (nie: einste)

  2. zweite 鈥 drugi, -a

  3. dritte 鈥 trzeci, -a (nie: dreite)

  4. vierte 鈥 czwarty, -a

  5. f眉nfte 鈥 pi膮ty, -a

  6. sechste 鈥 sz贸sty, -a

  7. siebte 鈥 si贸dmy, -a (nie: siebente)

  8. achte 鈥 贸smy, -a (nie: achtte)

  9. neunte 鈥 dziewi膮ty, -a

  10. zehnte 鈥 dziesi膮ty, -a

  11. elfte 鈥 jedenasty, -a

  12. zw枚lfte 鈥 dwunasty, -a

  13. dreizehnte 鈥 trzynasty, -a

  14. vierzehnte 鈥 czternasty, -a

  15. f眉nfzehnte 鈥 pi臋tnasty, -a

  16. sechzehnte 鈥 szesnasty, -a

  17. siebzehnte 鈥 siedemnasty, -a

  18. achtzehnte 鈥 osiemnasty, -a

  19. neunzehnte 鈥 dziewi臋tnasty, -a

Niemieckie liczebniki porz膮dkowe 鈥 dziesi膮tki

Wszystkie liczebniki porz膮dkowe od 20 maj膮 ko艅c贸wk臋 -ste.

20. zwanzigste 鈥 dwudziesty, -a

30. drei脽igste 鈥 trzydziesty, -a

40. vierzigste 鈥 czterdziesty, -a

50. f眉nfzigste 鈥 pi臋膰dziesi膮ty, -a

60. sechszigste 鈥 sze艣膰dziesi膮ty, -a

70. siebzigste 鈥 siedemdziesi膮ty, -a

80. achtzigste 鈥 osiemdziesi膮ty, -a

90. neunzigste 鈥 dziewi臋膰dziesi膮ty, -a

Podobnie w kolejnych liczebnikach:

100. hundertste 鈥 setny, -a

1000. tausendste 鈥 tysi臋czny, -a

1 000 000. millionste 鈥 milionowy, -a

Liczebniki porz膮dkowe w niemieckim 鈥 u偶ycie

Podawanie dat

Liczebniki porz膮dkowe s艂u偶膮 mi臋dzy innymi do podawania dat. Po liczebnikach porz膮dkowych zapisanych liczb膮 zawsze stawiamy kropk臋, np. der dritte Mai = 3. Mai.

Przy podawaniu daty dziennej u偶ywamy rodzajnika der. Liczebniki porz膮dkowe funkcjonuj膮 jak przymiotniki, a poniewa偶 u偶ywamy tu rodzajnika okre艣lonego w mianowniku (der), liczebnik porz膮dkowy (tak jak przymiotnik) b臋dzie mia艂 ko艅c贸wk臋 -e:

  • der zweite Februar 鈥 drugi dzie艅 lutego.


Je艣li rodzajnik ulegnie odmianie, zmieni si臋 te偶 ko艅c贸wka liczebnika:

Nom.

Der Wievielte ist heute? 鈥 Kt贸ry jest dzisiaj?

Heute ist der zweite Juni. 鈥 Dzisiaj jest drugi czerwca.

Akk.

Den Wievielten haben wir heute? 鈥 Kt贸ry mamy dzisiaj?

Heute haben wir den zweiten Juni. 鈥 Dzisiaj mamy drugi czerwca.

Przy podawaniu daty/terminu w odpowiedzi na pytanie wann? (kiedy?) u偶ywamy przyimka am:

  • am 3. Mai = am dritten Mai (trzeciego maja)

Ko艅c贸wka -en w liczebniku wynika tu z odmiany w celowniku (Dativ) z rodzajnikiem okre艣lonym (tu: der), tzn.

  • der dritte Mai (trzeci maja)

  • an dem dritten Mai = am dritten Mai (am = an dem).


Uwaga! Daty w j臋zyku niemieckim zapisujemy zwykle cyframi. Tutaj stosujemy zapis s艂owny, aby umo偶liwi膰 Ci 膰wiczenie liczebnik贸w. Popatrz:

Ich bin am sechsten Mai neunzehnhundertdreiundachtzig geboren, also im zwanzigsten Jahrhundert.
Urodzi艂em si臋 sz贸stego maja tysi膮c dziewi臋膰set osiemdziesi膮tego trzeciego roku, czyli w dwudziestym wieku.

A kr贸cej: Ich bin am 6. Mai 1983 geboren, also im 21. Jahrhundert.

Pami臋taj, 偶e po liczebnikach porz膮dkowych oznaczaj膮cych dzie艅 miesi膮ca stawiamy kropk臋.

Stulecia

W j臋zyku niemieckim stulecia zapisujemy liczbami arabskimi, a nie rzymskimi:

  • im 20. Jh. (im zwanzigsten Jahrhundert)

  • 20. Jh. (das zwanzigste Jahrhundert) 鈥 XX w.

  • im 20. (zwanzigsten) Jahrhundert 鈥 w XX wieku

  • im = in dem.

Imiona w艂adc贸w

Liczebniki porz膮dkowe wyst臋puj膮 te偶 cz臋sto po imionach w艂adc贸w. Zapisujemy je cyframi rzymskimi, po kt贸rych 鈥 inaczej ni偶 w j臋zyku polskim 鈥 stawiamy kropk臋, np. Ludwig II, Wilhelm II. von W眉rttemberg.

Chcesz prze膰wiczy膰 stosowanie niemieckich liczebnik贸w?

Rozpocznij nauk臋 niemieckiego w aplikacji do nauki j臋zyk贸w Prestonly. Wypr贸buj bezp艂atnie przez 7 dni i zyskaj:

  • Dost臋p do nauki wybranego j臋zyka i 4 tryby nauki: fiszki, s艂uchanie, pisanie, wymowa.
  • Ponad 1200 lekcji z zakresu codziennej komunikacji, s艂ownictwa, gramatyki i j臋zyka biznesowego.
  • Inteligentny Algorytm Powt贸rek, kt贸ry analizuje Twoje post臋py w nauce.
  • Ponad 250 godzin nagra艅 prawdziwych native speaker贸w.

Zapami臋taj!

  • Liczebniki porz膮dkowe w j臋zyku niemieckich s膮 poprzedzone rodzajnikiem okre艣lonym.

  • Liczebniki porz膮dkowe od 1 do 19 tworzymy, dodaj膮c przyrostek -te do liczebnika g艂贸wnego, a w przypadku liczebnik贸w powy偶ej 20 鈥 przyrostek -ste.

  • Liczebniki porz膮dkowe odmieniaj膮 si臋 jak przymiotniki.

  • U偶ywamy ich do opisywania dnia miesi膮ca (data), stulecia, a tak偶e w po艂膮czeniu z imionami w艂adc贸w (np. Karl I.).

脺bungszeit

Czas na 膰wiczenia. Przet艂umacz poni偶sze zdania z j臋zyka polskiego na niemiecki, u偶ywaj膮c odpowiednich liczebnik贸w porz膮dkowych.

  1. Dzisiaj mamy wtorek, pi膮ty sierpnia.
    Heute haben wir Dienstag, den f眉nften August.

  2. Ta ksi膮偶ka pochodzi z szesnastego wieku.
    Das Buch stammt aus dem sechzehnten Jahrhundert.

  3. Ludwik II zbudowa艂 zamek Neuschwanstein.
    Ludwig der Zweite hat das Schloss Neuschwanstein gebaut.

  4. Mamy teraz dwudziesty pierwszy wiek.
    Wir haben jetzt das einundzwanzigste Jahrhundert.

  5. Jutro s膮 moje urodziny. Urodzi艂em si臋 pi膮tego marca.
    Morgen ist mein Geburtstag. Ich bin am f眉nften M盲rz geboren.

  6. Kto (to) jest na obrazie? Jan Pawe艂 II.
    Wer ist das auf dem Bild? Johannes Paul der Zweite.

Wi臋cej z j臋zyka niemieckiego

Karolina

Niemieckie rodzajniki okre艣lone i nieokre艣lone

Rodzajniki informuj膮 nas mi臋dzy innymi o rodzaju rzeczownika. W j臋zyku niemieckim wyst臋puj膮 trzy rodzaje rzeczownik贸w: m臋ski (m), 偶e艅ski (f), nijaki (n). Wi臋kszo艣膰 s艂ownik贸w do okre艣lania rodzaju rzeczownika stosuje oznaczenia maskulin (m), feminin (f), neutrum (n). Wyr贸偶niamy dwa typy rodzajnik贸w: okre艣lone i nieokre艣lone.

Karolina

W-Fragen 鈥 pytania o informacje

Zaimek pytaj膮cy rozpoczyna tzw. pytania o informacj臋, po niemiecku nazywane r贸wnie偶 W-Fragen, poniewa偶 wszystkie zaimki pytajne rozpoczynaj膮 si臋 na liter臋 w.

Karolina

Odmiana zaimk贸w osobowych w j臋zyku niemieckim

Zaimki osobowe (Personalpronomen) w zdaniu zast臋puj膮 u偶yty wcze艣niej rzeczownik i pomagaj膮 nam unika膰 powt贸rze艅. Niemieckie zaimki osobowe przybieraj膮 r贸偶ne formy 鈥 a to dlatego, 偶e nie tylko wskazuj膮 osob臋 i liczb臋, ale odmieniaj膮 si臋 tak偶e przez przypadki.