Tworzenie liczby mnogiej w niemieckim

W j─Özyku niemieckim w liczbie mnogiej u┼╝ywamy tylko jednego rodzajnika okre┼Ťlonego: die. Rodzajnik nieokre┼Ťlony w liczbie mnogiej nie istnieje. Na przyk┼éad gdy mowa og├│lnie o dzieciach, powiemy Kinder, a gdy o tych konkretnych ÔÇô die Kinder.


Nominativ (Mianownik)

Plural (Liczba mnoga)

rodzajnik okre┼Ťlony

die

zaimek wskazuj─ůcy

diese

rodzajnik nieokre┼Ťlony

ÔÇö


Liczba mnoga ÔÇô ko┼äc├│wki

W j─Özyku niemieckim nie mo┼╝emy utworzy─ç liczby mnogiej przez dodanie jednej konkretnej ko┼äc├│wki, dlatego na pocz─ůtku nauki najlepiej uczy─ç si─Ö jej na pami─Ö─ç. Liczba mnoga mo┼╝e by─ç tworzona w nast─Öpuj─ůcy spos├│b:


Metoda tworzenia liczby mnogiej

Liczba pojedyncza

Liczba mnoga

Brak zmian (-)

der Adler
orzeł

die Adler
orły

Dodanie przegłosu do samogłoski

der Bruder
brat

die Br├╝der
bracia

Dodanie -e

der Tisch
stół

die Tische
stoły

Dodanie przegłosu do samogłoski oraz -e

die Hand
dłoń

die H├Ąnde
dłonie

Dodanie -er

das Lied
piosenka

die Lieder
piosenki

Dodanie przegłosu do samogłoski oraz -er

das Haus
dom

die H├Ąuser
domy

Dodanie -n

die Idee
pomysł

die Ideen
pomysły

Dodanie -en

die Leistung
osi─ůgni─Öcie, wynik

die Leistungen

osi─ůgni─Öcia, wyniki

Dodanie -nen

die Ärztin
lekarka

die Ärztinnen
lekarki

Dodanie -s

das Kino
kino

die Kinos
kina

Dodanie -se

das Erlebnis
prze┼╝ycie

die Erlebnisse
prze┼╝ycia


Przeg┼éos (niem. der Umlaut) w j─Özyku niemieckim oznaczamy w pi┼Ťmie za pomoc─ů dw├│ch kropek nad samog┼éosk─ů: ├Ą, ├Â, ├╝.


Warto zapami─Öta─ç liczb─Ö pojedyncz─ů i mnog─ů nast─Öpuj─ůcych rzeczownik├│w:


Liczba pojedyncza

Liczba mnoga

dzień

der Tag

die Tage

tydzień

die Woche

die Wochen

miesi─ůc

der Monat

die Monate

rok

das Jahr

die Jahre


Osobliwo┼Ťci liczby mnogiej w j─Özyku niemieckim

A teraz poka┼╝emy Ci wyj─ůtki ÔÇô rzeczowniki, kt├│re maj─ů tylko liczb─Ö pojedyncz─ů lub mnog─ů, i takie, kt├│rych znaczenie zmienia si─Ö w zale┼╝no┼Ťci od liczby.


Tylko liczba pojedyncza

Niekt├│re rzeczowniki wyst─Öpuj─ů tylko w liczbie pojedynczej. Do tej grupy nale┼╝─ů:

  • rzeczowniki odnosz─ůce si─Ö do materia┼é├│w, pogody, produkt├│w spo┼╝ywczych itp.

    • der K├Ąse (ser)

    • die Milch (mleko)

    • der Regen (deszcz)

    • das Holz (drewno)

  • zbiorowe okre┼Ťlenia jakiej┼Ť grupy

    • das Gep├Ąck (baga┼╝)

    • das Personal (personel)

    • der Schmuck (bi┼╝uteria)

  • rzeczowniki wyra┼╝aj─ůce poj─Öcia abstrakcyjne

    • das Alter (wiek)

    • der Neid (zazdro┼Ť─ç)

    • die Ruhe (spok├│j)

  • rzeczowniki odczasownikowe opisuj─ůce jak─ů┼Ť czynno┼Ť─ç

    • das Essen (jedzenie)

    • das Schwimmen (p┼éywanie).


Liczb─Ö mnog─ů rzeczownik├│w wyst─Öpuj─ůcych tylko w liczbie pojedynczej mo┼╝emy wyrazi─ç na r├│┼╝ne sposoby, za pomoc─ů dodatkowych okre┼Ťle┼ä, np.:

  • der Sport (sport) Ôćĺ die Sportarten (rodzaje/dyscypliny sportu)

  • der K├Ąse (ser) Ôćĺ die K├Ąsesorten (rodzaje sera) / 500 Gramm K├Ąse (500 gram├│w sera)

  • der Regen (deszcz) Ôćĺ Regenf├Ąlle (opady deszczu).


Przyjrzyjmy si─Ö tym wyra┼╝eniom w zdaniach:

  • Schwimmen ist meine Lieblingssportart. Und welche Sportarten macht ihr?
    Pływanie to moja ulubiona dyscyplina sportowa. A jakie sporty wy uprawiacie?

  • Ich habe drei verschiedene K├Ąsesorten eingekauft.
    Kupiłem trzy różne rodzaje sera.

  • Wir brauchen einen Liter Milch, drei Eier und 200 Gramm Salami.
    Potrzebujemy litr mleka, trzy jajka i 200 gram├│w salami.

  • Wegen der heftigen Regenf├Ąlle wurde das Spiel abgesagt.
    Z powodu silnych opadów deszczu mecz został odwołany.


W przypadku rzeczownik├│w wyra┼╝aj─ůcych ilo┼Ť─ç, miar─Ö czy nomina┼é liczba pojedyncza pokrywa si─Ö z liczb─ů mnog─ů. Oto wybrane przyk┼éady:

  • ein/der Euro Ôćĺ zwanzig Euro

  • ein/das Kilo/Kilogramm Ôćĺ zwei Kilo/Kilogramm

  • ein/das St├╝ck Ôćĺ zwei St├╝ck.
     

Warto jednak wiedzie─ç, ┼╝e das St├╝ck ma te┼╝ liczb─Ö mnog─ů, np. in kleine St├╝cke schneiden/zerfallen ÔÇô kroi─ç / rozpada─ç si─Ö na ma┼ée kawa┼éki.


Tylko liczba mnoga

Niekt├│re rzeczowniki wyst─Öpuj─ů tylko w liczbie mnogiej. Nale┼╝─ů do nich:

  • rzeczowniki odnosz─ůce si─Ö do grup, np.:

    • die Leute (ludzie)

      • Uwaga! Die Leute nie ma swojego odpowiednika w liczbie pojedynczej. Natomiast powiemy: der Mensch ÔÇô cz┼éowiek i die Menschen ÔÇô ludzie. Dlatego m├│wi─ůc o cz┼éowieku, u┼╝yjemy tylko der Mensch, a odnosz─ůc si─Ö do ludzi, powiemy die Leute lub die Menschen.

    • die Eltern (rodzice), ┼╝eby odnie┼Ť─ç si─Ö do jednego rodzica u┼╝yjemy wyra┼╝enia: der/das Elternteil; jak widzisz rodzic mo┼╝e by─ç zar├│wno rodzaju m─Öskiego, jak i nijakiego;

    • die Geschwister (rodze┼ästwo)

    • die M├Âbel (meble) ÔÇô ┼╝eby wskaza─ç pojedynczy mebel, u┼╝yjemy wyrazu z┼éo┼╝onego ein M├Âbelst├╝ck.

  • inne okre┼Ťlenia zbiorcze, jak np.:

    • die Ferien (ferie)

    • die Kosten (koszty)

    • die Finanzen (finanse)

    • die Spielwaren (zabawki, np. o dziale sklepowym)

  • produkty, takie jak np.:

    • die Makkaroni (makaron rurki)

    • die Spaghetti (makaron spaghetti)

  • niekt├│re choroby, np.:

    • die Windpocken (ospa)

    • die R├Âteln (r├│┼╝yczka)

    • die Masern (odra)

    • ale der/die Mumps (┼Ťwinka) ÔÇô liczba pojedyncza.


Istniej─ů rzeczowniki, kt├│re mog─ů przybiera─ç dwie r├│wnie poprawne formy liczby mnogiej o tym samym znaczeniu. Czasami jedna z nich jest bardziej powszechna ni┼╝ ta druga. Dotyczy to s┼é├│w, takich jak:

  • die Pizza (pizza) Ôćĺ die Pizzen / die Pizzas┬á

  • das Risiko (ryzyko) Ôćĺ die Risiken / die Risikos

  • der Balkon (balkon) Ôćĺ die Balkone / die Balkons

  • der Ballon (balon) Ôćĺ die Ballons / die Ballone

  • der Kaktus (kaktus) Ôćĺ die Kakteen / die Kaktusse.


Podsumowanie

Tworzenie liczby mnogiej od pojedynczej mo┼╝e przysporzy─ç ucz─ůcym si─Ö j─Özyka niemieckiego (szczeg├│lnie pocz─ůtkuj─ůcym) nieco trudno┼Ťci, gdy┼╝ liczba mnoga przyjmuje wiele form. Zwykle tworzymy j─ů poprzez dodanie odpowiedniej ko┼äc├│wki, dlatego na pocz─ůtku nauki najlepiej uczy─ç si─Ö jej na pami─Ö─ç. Zapami─Ötaj, ┼╝e w liczbie mnogiej niezale┼╝nie od rodzaju u┼╝ywa si─Ö tego samego rodzajnika okre┼Ťlonego: die. Dodatkowo podczas tworzenia formy liczby mnogiej mo┼╝e pojawi─ç si─Ö przeg┼éos (Umlaut), np. das Glas Ôćĺ die Gl├Ąser.


Fragen und Antworten

  • Jak tworzymy liczb─Ö mnog─ů w j─Özyku niemieckim?
    Liczb─Ö mnog─ů rzeczownika w j─Özyku niemieckim tworzymy zwykle przez dodanie odpowiedniej ko┼äc├│wki.┬á

  • Jaki rodzajnik w liczbie mnogiej?
    Po niemiecku w liczbie mnogiej niezale┼╝nie od rodzaju u┼╝ywa si─Ö tego samego rodzajnika okre┼Ťlonego: die. Natomiast rodzajnik nieokre┼Ťlony w liczbie mnogiej nie wyst─Öpuje.

  • Czy wszystkie rzeczowniki po niemiecku maj─ů liczb─Ö mnog─ů?
    Niekt├│re rzeczowniki wyst─Öpuj─ů tylko w liczbie pojedynczej. Do tej grupy nale┼╝─ů np. nazwy materia┼é├│w i produkt├│w spo┼╝ywczych, zbiorowe okre┼Ťlenia jakiej┼Ť grupy, poj─Öcia abstrakcyjne i rzeczowniki odczasownikowe. Na przyk┼éad der K├Ąse (ser), das Holz (drewno), das Personal (personel), die Ruhe (spok├│j), das Essen (jedzenie).


├ťbungszeit

Po─çwicz tworzenie liczby mnogiej po niemiecku i przet┼éumacz poni┼╝sze zdania z j─Özyka polskiego, stosuj─ůc zasady opisane w artykule.

  1. Klasa liczy 5 nauczycieli.
    Die Klasse hat 5 Lehrerinnen.

  2. On ┼Ťpiewa pi─Ökne piosenki.
    Er singt sch├Âne Lieder.

  3. Pływanie to moja ulubiona dyscyplina sportowa. A jakie sporty wy uprawiacie?
    Schwimmen ist meine Lieblingssportart. Und welche Sportarten macht ihr?

  4. Lubi─Ö je┼Ť─ç jab┼éka.
    Ich esse gerne Äpfel.

  5. W poniedzia┼éki i ┼Ťrody mam zaj─Öcia z niemieckiego.
    Montags und mittwochs habe ich Deutschunterricht.

  6. Masz dw├│ch braci?
    Hast du zwei Br├╝der?

  7. Lubi─Ö du┼╝e miasta.
    Ich mag gro├če St├Ądte.

  8. Ile kraj├│w jest w Europie?
    Wie viele L├Ąnder sind in Europa?

  9. Ile masz si├│str?
    Wie viele Schwestern hast du?

  10. Kaktusy i sukulenty potrzebuj─ů niewiele wody.
    Kakteen und Sukkulenten brauchen sehr wenig Wasser.

  11. Ksi─ů┼╝ka ma 250 stron.
    Das Buch hat 250 Seiten.

  12. Mam dwa komputery.
    Ich habe zwei Computer.

  13. Dom ma wiele okien.
    Das Haus hat viele Fenster.

Podobaj─ů Ci si─Ö nasze tre┼Ťci?

Mów pełnymi zdaniami w każdej sytuacji!

Rozwi┼ä znajomo┼Ť─ç j─Özyka obcego z aplikacj─ů Prestonly. 7-dniowy okres pr├│bny z pe┼énym dost─Öpem.